تبلیغات
بازار 313 - سوالات متفرقه (3)

با كسب روز‌ی حلال پیش بسوی رستگاری

سوالات متفرقه (3)

نویسنده :بازار 313
تاریخ:یکشنبه 28 خرداد 1391-12:30 ق.ظ

(ازقسمت پاسخ كوتاه به سیصد سؤال از احكام وب سایت آیت الله صافی گلپایگانی):



خرید و فروش:

155. اجناسی را كه از سابق در مغازه مانده و خرید ارزان داشته‎ایم، می‎توانیم به قیمت روز بفروشیم؟

مانعی ندارد؛ ولی سعی كنید بی‎انصافی نشود كه آثار سوء دارد.


156. خرید و فروش چیزهایی كه احتمال دزدی بودن آنها را می‎دهیم، چگونه است؟

صرف احتمال مسروقه‌بودن‌كالا مضر نیست؛ اما اگر بعداً معلوم شود كه مال دیگری است، باید به صاحبش برگردانده شود.

157. حكم پولی كه دلّال معاملات حرام [مثل واسطه درگرفتن قرض ربوی] ازطرفین معامله می‎گیرد چیست؟

واسطه‎گری و دلالی برای معاملات حرام، حرام است و باید پولی را كه برای این كار گرفته، به صاحبش برگرداند.


158. آیا معامله مال مسروقه باطل است یا فضولی؟

تصرف درمال مسروقه حرام است، واگر معامله‎ای برروی آن انجام گیرد، فضولی است، كه با رد مالك باطل می‎شود.


159. كسانی كه به فال‎گیری مشغولند، اولاً كار آنها چه صورت دارد و ثانیاً پولی كه به آنها داده می‎شود، جایز است یا خیر؟

عمل آنها حرام است و پول دادن در مقابل آن، تضییع مال و استفاده از آن پول هم اكل مال به باطل وحرام است.


160. كسانیكه از طریق فروش موادمخدر پولی به دست آورده‎اند و فعلاً توبه كرده‎اند، نسبت به پول‎های مذكور چه تكلیفی دارند؟

اگر واقعاً از گناه خود توبه كنند، ان شاءالله خداوند متعال آنها را می‎آمرزد و نسبت به اموالی كه جمع كرده‎اند، لازم است به مرجع تقلید خود مراجعه نمایند تا وظیفه ایشان را بیان نماید.


161. خرید و فروش و به گردن انداختن صلیب چه صورت دارد ؟

معامله صلیب و به گردن آویختن آن حرام است.


162. آیا پیش‎خرید اجناس به قیمت‌كمترصحیح است؟

اشكال ندارد، مشروط به آن‌كه تمام قیمت را نقد بپردازد.


***

شركت:


163. اگر جنسی را برای شركت خریداری كنند و یكی از شركا در موعد مقرّر سهم خود را نپردازد، آیا از سود این جنس سهم می‎برد؟

با فرض این‌كه جنس برای شركت خریداری شده، همه شركا در سود آن شریك هستند؛ هر چندكه یكی از شركا سهم خود را نداده باشد؛ اما در صورت عدم عذر شرعی، گناهكار است.


164. خانه‎ای بین چند نفر ورثه مشترك است و یكی از آنها راضی به تصرف سایر شركا نمی‎باشد؛ آیا شركاء دیگر می‎توانند نسبت به سهم خود تصرف كنند؟

اگر خانه مشاع است وسهم هر یك از شركا مشخص نشده است، تصرف در آن، بدون رضایت همه شركا جایز نیست و در مورد سؤال، شركا می‎توانند به حاكم شرع جامع‎الشرایط مراجعه كنند تا شریك ممتنع را به فروش یا جدا كردن سهم خود و یا اجازه استفاده به نوبت شركا از خانه، وادار نماید.


***

رهن:


165. معنی رهن چیست؟

رهن یا گرو گذاشتن، آن است كه بدهكار مالی را نزد طلبكار می‎گذارد تا اگر طلب او را به موقع پرداخت نكرد، طلبكار بتواند طلب خود را از آن مال بردارد.


166. رهن خانه كه فعلاً مرسوم است، یعنی چند میلیون می‎دهند تا صاحب خانه مبلغی را از اجاره كم كند، آیا وجه شرعی دارد؟

اگر قرض مشروط به كم شدن مال الاجاره باشد، قرض ربوی و حرام است و اگر مؤجر خانه را به مبلغی اجاره دهد و در ضمن اجاره شرط كند كه فلان مبلغ را مستأجر به او قرض بدهد اشكال ندارد.


167. اگر كسی ماشین یا خانه خود را نزد طلبكار رهن بگذارد، آیا طلبكار می‎تواند از آن ماشین یا خانه استفاده كند؟

بدون رضایت مالك، تصرف طلبكار در مال مورد رهن جایز نیست.


***

اجاره:


168. فرق بین اجاره شخص و جعاله چیست؟

1. در اجاره بر خلاف جعاله  باید مدت معلوم باشد.

2. عقد اجاره لازم است؛ اما عقد جعاله جایز است؛ یعنی طرفین می‎توانند عقد را به هم بزنند.

3. در اجاره پس از خواندن صیغه، اجیر، مالكِ مال الاجاره می‎شود؛ ولی در جعاله، تا كار انجام نگیرد، عامل، نمی‎تواند طلب مزد كند.


169. اگرخانه‎ای را به مبلغی اجاره كنیم، آیا می‎توانیم آن را به مال الاجاره بیشتر، به دیگری اجاره دهیم؟

اگر درعقد اجاره، مالك با مستأجر شرط نكرده باشدكه فقط خود او از مورد اجاره استفاده كند، مستأجر می‎تواند آن را به دیگری اجاره دهد. البته چنانچه تعمیری در آن انجام نداده باشد، نمی‎تواند مال الاجاره بیشتری از مستأجر دوم بگیرد.


170. آیا مستأجر بدون اجازه مالك می‎تواند تغییركاربری مغازه را بدهد؟

چنانچه درضمن اجاره، شغل خاصی شرط شده باشد، تغییر آن بدون اجازه مالك جایز نیست.


***

حواله:


171. چك، حكم پول را دارد، یا حواله محسوب می‎شود؟

چك حكم پول را ندارد بلكه سند و مدرك حواله است.


172. اگرچك قبل از وصول براثر سوختن و یا مفقود شدن یا سرقت از بین برود آیا ذمّه بدهكار بری می‎شود؟

با تحقق‌ حواله شرعی ذمه بدهكار بری می‎شود، و طلبكار باید برای دریافت طلب خود از محال علیه (بانك) اقدام كند.


173. آیا ضمانت مرسوم در بانك‎ها و صندوق‎های قرض الحسنه كه قبل از بدهكار شدن شخص (قبل از گرفتن وام) دیگری ضامن او شود ضمانت شرعی است؟

ضمانت قبل از بدهكار شدن شخص، ضمانت شرعی نیست بلكه ضمان ما لم یجب است و صحیح نمی‎باشد.


174. اگر بدهكار، طلبكار خود را به شخص ثالثی حواله دهد كه طلبش را از او وصول نماید، در صورت تخلف شخص ثالث، طلب‎كار می‎تواند به بدهكار اول مراجعه نماید؟

اگر حواله با شرائط صحت انجام شود، طلبكار حق رجوع به بدهكار اول را ندارد.


175. آیا امضای پشت چك بمنزله ضمانت است ؟

بلی اگر چك صوری نباشد، و امضا كننده بعنوان ضمانت پشت چك را امضا كرده است، مدیون می‎باشد.


***

ربا:

176. آیا ربا در قرض تولیدی و مصرفی تفاوت می‎كند؟

ربا گرفتن و ربا دادن در قرض، مطلقاً حرام است؛ چه قرض گیرنده، وام را برای مصرف در هزینه‎های جاری زندگی خود بخواهد و چه برای سرمایه گذاری و تجارت.


177. آیا مادر می‎تواند به فرزند قرض ربوی بدهد؟

ربا بین مادر و فرزند حرام است.


178. خرید و فروش اسكناس چه حكمی دارد؟

در صورتی كه غرض عقلایی. مثل تبدیل پول كهنه به نو یا پول ریز به درشت یا برای فرار از ربا باشد. اشكال ندارد.


179. آیا فرزند می‎تواند از پدر خود قرض ربوی بگیرد؟

ربا به طور كلی حرام است؛ غیر از ربا بین پدر و فرزند و زن و شوهر و ربایی كه مسلمان از غیر مسلمانی كه در پناه اسلام نیست، می‎گیرد.


180. آیا مرد می‎تواند از همسر خود قرض ربوی بگیرد، و همان پول را بصورت قرض ربوی به فرزند بدهد؟

جواب مانعی ندارد.


181. آیا ربا بین نوه و پدر بزرگ جایز است؟

احتیاط در ترك است.


***

بانك‌ها:


182. خرید سهام بانك و مؤسساتی كه معاملات ربوی دارند،  چه صورت دارد؟

خرید سهام مؤسساتی كه درآمد غیر مشروع دارند، جایز نیست.


183. كارمزدی كه صندوق‎های قرض‎الحسنه از وام‎گیرندگان دریافت می‎كنند، چه صورت دارد؟

به شكلی كه فعلاً معمول است، جایز نیست.


184. جایزه‌هایی‌كه بانك به صاحبان حساب قرض‌الحسنه می‎دهد، چه صورتی دارد؟

اگر در موقع افتتاح حساب، شرط شركت در قرعه كشی نكرده باشند، اشكال ندارد؛ هر چند انگیزه شخص از افتتاح حساب، شركت در قرعه كشی باشد.


185. آیا قرضی راكه بانك برای استفاده خاصی به اشخاص می‎دهد، جایز است شخص در امر دیگری مصرف كند؟

خیر، جایز نیست.


186. پولی مربوط به دیگری درحساب بانكی من بود، جایزه بانكی به من تعلق گرفت. آیا جایزه را باید تقسیم كنیم؟

جایزه‎ای كه بانك می‎دهد مربوط به صاحب حساب است، هر چند موجودی دفترچه مربوط به دیگری باشد.


***

نذر:


187. كسی كه نمی‎داند نذرش را به زبان گفته یا فقط از فكر و ذهنش گذرانده است، آیا باید به نذر خود عمل كند؟

در صورتی كه یقین ندارد كه صیغه نذر را به عربی یا فارسی خوانده است، عمل به نذر بر او واجب نیست.


188. اگر انسان برای نذر خود وقت تعیین كند، ولی در زمان خود نتواند آن را انجام دهد، وظیفه‎اش چیست؟

در غیر روزه، اگر در وقت انجام دادن نذر، نتواند آن را بجا آورد، تكلیف از او ساقط است و كفاره هم ندارد.


189. نذرهایی برای قبولی در كنكور كرده‎ام كه انجام آن با درس خواندن برایم مشكل است؛ آیا می‎توانم آنها را تغییر دهم؟

اگر در موقع نذر كردن، صیغه نذر را به عربی یا فارسی نخوانده باشید، چیزی بر شما واجب نیست.


190. آیا نذر، صیغه خاصی دارد؟

آری، نذر صیغه خاصی دارد؛ برای مثال، شخصی كه در مورد شفا یافتن بیماری‎اش نذر می‎كند كه مبلغی به فقیر بدهد، چنین می‎گوید: «لِلّهِ عَلیَّ اِنْ شَفَی اللهُ مَرَضی اَن اُعْطِی الْفَقیرَكَذا». البته لازم نیست به عربی بخواند و همین اندازه كافی است كه بگوید: برای خدا بر عهده من است كه اگر بیماری من شفا یابد، فلان مبلغ را به فقیر بدهم.


191. نذری كرده‎ام؛ ولی بین دو چیز (روزه گرفتن و صدقه دادن به فقیر) شك دارم و نمی‎دانم كدام یك از آن دو است؛ تكلیف چیست؟

باید احتیاط كرده، به هر دو عمل كنید.


192. كفاره نذری كه عمداً بجا نیاورده و مدتی از زمان آن گذشته است، چگونه است؟

كفاره آن، آزاد كردن یك بنده یا اطعام شصت فقیر و یا گرفتن دو ماه روزه است.


193. آیا تغییر نذر جایز است؟ برای مثال، كسی كه نذر كرده در روز عاشورا، به مردم شیر بدهد، آیا می‎تواند بجای آن خوراكی دیگری بدهد؟

اگر نذر طبق صیغه معتبر شرعی بوده، تغییر آن جایز نیست؛ بلكه باید به همان صورتی كه نذر كرده، عمل كند و در غیر این صورت، تغییر مورد نذر، اشكال ندارد.


194. كسی نذر كرده پولی را به فقیر بدهد؛ ولی مقدار آن را فراموش كرده، وظیفه او چیست؟

اگر نذر با صیغه معتبر شرعی بوده، واجب است به آن عمل كند، می‎تواند به مقدار حداقل اكتفا كند؛ به عنوان مثال، اگر بین هزار تومان یا بیشتر تردید دارد، پرداخت همان هزار تومان كافی است [‎و اگر بیشتر هم بدهد، كار پسندیده‎ای است].


195. نذر برای دیگری یا از پول دیگری چه صورت دارد؟ مثلاً مادری نذر كند كه پسرش فلان كار را انجام دهد؟

نذری كه انجام آن و یا پول آن بر عهده دیگری باشد، صحیح نیست.


***

ضمان تصرف در مال غیر:


196. آیا تصرف در اموال غیر مسلمین بدون رضایت آنها جایز است؟

اموال غیر مسلمین كه در پناه حكومت اسلامی هستند، محترم است و تصرف در آن، موجب ضمان می‎گردد.


197. كسانی كه در زمین وقفی خانه ساخته‎اند و مدت اجاره آنان تمام شده، ادامه تصرف در ان زمین چه صورت دارد؟

تصرف در زمین وقفی، بدون اجازه از متولی شرعی، غصب و حرام و موجب ضمان اجرة المثل مدت تصرف می‎باشد.


198. اگر كسی قبل از سن بلوغ، مالی را از دیگری دزدیده یا تلف كرده است، اكنون چه وظیفه‎ای دارد؟

اتلاف مال دیگری قبل از بلوغ هم موجب ضمان است و واجب است عوض آن را به صاحبش بپردازد.


199. اگر آبی كه به باغ میوه داده می‎شود، از چاه غصبی باشد، میوه آن غصبی می‎شود؟

خیر، میوه آن غصبی نیست؛ ولی كسی كه آب را غصب كرده، ضامن است.


200. اگر وسائل اشخاصی كه اكنون به ایشان دسترسی نداریم، پیش ما باشد، حكمش چیست؟

اگر صاحبان یا ورثه آن‎ها را می‎شناسید، باید به هر صورت به صاحبش برسانید یا رضایت ایشان را تحصیل كنید؛ و اگر از پیدا كردن صاحب آنها مأیوس هستید، می‎توانید عین آنها را با اجازه مجتهد از طرف صاحبش صدقه بدهید.


201. اگر پزشك اورژانس در انجام عمل جراحی بیمار، كوتاهی كند، در صورت مرگ او، آیا پزشك، ضامن دیه است یا خیر؟

اگر بطوری باشد كه تلف شدن بیمار مستند به كوتاهی پزشك باشد، مثل اینكه پزشك مسئولیت مركز اورژانش را قبول كرده، و موجب اعتماد مردم به مراقبت و عدم كوتاهی او گردیده، مع ذلك عمداً كوتاهی كند، حكم به ضمان او موجه است.


202. اگر به كسی بدهكار باشیم و او فوت شود، بدهی خود را به كدام یك از ورثه باید بپردازیم؟

بدهی شما حكم سایر تركه و اموال میت را دارد، و باید طبق قانون ارث تقسیم شود و اگر طلب‎كار، برای تقسیم اموالش كسی را وصی قرار داده باشد، بدهی خود را باید به وصی او بپردازید.


203. اگر شوهر دست‎بند طلای همسر را كه مثلاً دویست هزار تومان ارزش داشته، قرض گرفته است، فعلاً كه قیمت طلا بالا رفته، چه مبلغی باید بپردازد؟

اگر همسر دستبند را فروخته و پول آن را به شوهر قرض داده است، همان دویست هزار تومان را طلبكار است؛ اما اگر طلا را قرض داد، شوهر باید معادل طلایی آن را بپردازد؛ هر چند قیمت طلا ترقی كرده باشد.


204. اگر در بسته‎های پولی كه ازبانك گرفته‎ایم، چند عدد اسكناس اضافی باشد، آیا می‎توانیم برای خود برداریم؟

خیر، باید به متصدی بانك برگردانده شود.


205. آیا گرفتن تاوان حرام است؟

تاوان، مابه ازای مال تلف شده است و گرفتن آن اشكال ندارد؛ ولی اگر مال، بدون افراط و تفریط در دست امین (ودیعه یا عاریه گیرنده)، تلف شد، او ضامن نیست و نمی‎توانید از او چیزی مطالبه كنید.


206. اگر مال دیگری را به ما هدیه دادند، آیا می‎توانیم در آن تصرف نماییم؟

تصرف در آن جایز نیست و اگر مالك آن را بشناسید، باید مال را به او برسانید و اگر نمی‎شناسید، با اجازه مجتهد جامع‎الشرایط، از طرف صاحبش به فقیر غیر سید صدقه بدهید.


207. دستگاه آب میوه‎گیری را برای تعمیر به تعمیركار دادم و نزد او به سرقت رفت؛ آیا صاحب مغازه ضامن است؟

اگر صاحب مغازه، در نگه‎داری آن كوتاهی نكرده باشد، ضامن نیست و اگر كوتاهی كرده. مثلا در مغازه را باز گذاشته و رفته یاجنس را جایی گذاشته كه در معرض دزدیده شدن بوده. ضامن است و باید جبران نماید.


***

ضمان تصرف در بیت المال:


208. اگر جنسی را از اداره‎ای به طور غیر قانونی برداریم، آیا حلالیت طلبیدن از رئیس اداره كافی است؟

حلالیت طلبیدن از رئیس اداره، كافی نیست؛ اگر عین جنس موجود است، خود آن و اگر از بین رفته، مثل یا قیمت آن را باید به اداره مربوطه برگردانید.


209. آیا استفاده از وسایل دانشگاه و غذاخوری در اتاق خوابگاه، منع شرعی دارد؟

استفاده از وسائل و اموال دانشگاه بر خلاف مقررات دانشگاه، جایز نیست و موجب ضمان می‎گردد.


210. انجام كار شخصی در ساعات اداری، بدون محاسبه مرخصی، چه صورت دارد؟

تابع مقررات و اجازه قانونی مسئول مربوط می‎باشد.


211. آیا اجازه مدیر مربوطه در امور مرخصی، اضافه‎ كاری و... به صورت فرا قانونی جایز است یا خیر؟

مدیر اداره در حد مقررات مشروع، حق دارد اجازه دهد و اجازه او در امور خلاف مقررات، لغو و بیهوده است و موجب برداشته شدن ضمان شرعی نیست.


212. مبلغی از بودجه فعالیت‎های فرهنگی نزد من باقی مانده است؛ آیا می‎توانم آن را به دیگری قرض بدهم و یا خودم به عنوان قرض بردارم و سپس جایگزین نمایم؟

استفاده از اموال عمومی بر خلاف مقررات، جایز نیست و موجب ضمان می‎گردد.


213. اگر فیش غذایی كه اعتبار آن تمام شده، بجای فیش معتبر غذا بدهیم و غذا بگیریم، چه صورت دارد؟

استفاده از فیش‎هایی كه از اعتبار ساقط شده، برای دریافت غذا و تصرف در غذایی كه با آن فیش گرفته شود، جایز نیست و موجب ضمان قیمت آن می‎گردد.


214. آیا می‌توانم غسل واجب در محل كار بنمایم با آنكه امكان غسل تا آخر وقت در خارج محل كار نیست؟

اگر غسل در محل كار برخلاف مقررات باشد، غسل كردن جایز نیست و می‌توانید در آخر وقت با تیمم بدل از غسل نماز بخوانید.



نوع مطلب : استفتائات 
دنبالک ها: فقه 



تمام حقوق این سایت مربوط به سامانه پیامک کوتاه انصارالمهدی تبریز می باشد